Aktuelnosti
8. October 2025.
Rubrika : Spajajući vek sa vekom
Onom narodu koji kopa zemlju i hlebom nas hrani Petar Momirović, čovek nesvakidašnje običnosti i svakidašnje neobičnosti rođen je 1907. godine u Jagodini. Njegov životni put bio je pun iskušenja, a naučni rad svestran i obiman. Pastorče porodice čije je prezime nosio, prešao je životni put od čuvara tuđih stada do naučnika. U svet je krenuo iz doma siromašnog crkvenjaka punog dece, radio je kao profesor veronauke, službovao po palankama, odmetnuo se u Sarajevo, da bi se, najzad 1955. godine naselio u Novom Sadu i zaposlio u Pokrajinskom zavodu za zaštitu spomenika kulture. Tu se konačno sreo sa onim čemu ga je kroz buru života vodila nevidljiva ruka – sa umetnošću i istorijom. Po obrazovanju je bio teolog i istoričar umetnosti, a u nauci i etnolog i istoričar i neumorni zaštitnik starina. U Zavodu je učestvovao u ispitivanju istorije Braničevske eparhije, otkrio je carske dveri manastira Slepče, proučio i opisao drevne crkve zapadne Bosne, sačinio studije o Fruškogorskim manastirima, Gomionici, Bođanima, tumačio zbirke staroslovenskih rukopisa od Čajniča do Srema. Bio je urednik, lektor i korektor časopisa „Građa za proučavanje spomenika kulture Vojvodine“, sa Oliverom Milanović Jović kao koautorom objavio je delo nezamenjivo za poznavanje Srpskog Atosa, knjigu pod nazivom „Fruškogorski manastiri“. Od 1963. do 1986. neumorno je popisivao spomeničko - umetničko blago muzejskih i galerijskih zbirki u koje je uključio i dela u crkvenom posedu i privatnoj svojini, postavši tako autor prvih šest knjiga priručnika „Popis slikarskih i vajarskih dela u muzejima i galerijama slika Vojvodine“. Bio je čovek nepojmljive radinosti, upornosti, energije i posvećenosti. Njegov radni dan trajao je 15 sati. „Starao sam se odužim onom narodu koji kopa zemlju i hlebom nas hrani i koji nas od zla brani.“ Popisao je, sredio i po savremenim bibliotečkim i arhivskim načelima obradio zbirke i knjižnice manastira Bođana, Mesića, Gomionice i Franjevačkog samostana u Baču. U Crnoj Gori, nakon zemljotresa radio je na obradi i zaštiti spomeničkog nasleđa u porušenim crkvama i proučavao rukopisne knjige Cetinjskog manastira. Ipak , zbog nemara i nezainteresovanosti institucija i pojedinaca, Petru Momiroviću nije bilo suđeno da dočeka i vidi svoje životno delo, koje je on, svojom rukom, godinama ispisivao i dan i noć. „Stare srpske zapise i natpise iz Vojvodine zapisivao je 22 i po godine u izvornoj ortografiji i zatečenoj morfologiji i sintaksi. Neposredno , sa izvornih svetovnih i sakralnih spomenika prikupio je 10.141 zapis, a svaki od njih trag je prošlih vremena, misli, žalosti, radosti, čežnji i nade naroda. Učinio je sve da se „Zapisi“ za njegovog života pojave, ali sudbina koja mu nikad nije bila previše naklonjena i oskudica devetesetih godina prošlog veka, postarale su se da se to ne dogodi. Odbijen od svih relevantnih institucija zbog nedostatka sredstava, uložio je svoju celokupnu ušteđevinu namenjenu za sahranu (2000 maraka) u štampanje knjige. Umro je 1993. godine. Godinu dana nakon njegove smrti izašlo je iz štampe prvo, dvotomno izdanje koje je autor finansirao, u ukupno 25 primeraka. Jedan primerak ovog dragcenog izvora podataka za našu socio-kulturnu i političku istoriju, a naročito za istoriju jezika, Momirović je testamentom zaveštao Pokrajinskom zavodu za zaštitu spomenika kulture. U biblioteci Zavoda danas ga sa pijetetom čuvamo. Fotografija : Zavičajni muzej Jagodina i arhiva Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture, Petrovaradin
